Co do zasady mając zarejestrowany znak towarowy, uzyskujemy monopol na jego używanie. Jak to jednak w prawie bywa, od tej zasady mamy pewne wyjątki. Całkowity monopol byłby zjawiskiem niepożądanym. Ograniczałby on swobodę działalności gospodarczej, dlatego też w ściśle określonych przypadkach można posługiwać się cudzą nazwą i logo firmy.
Liderzy rynku narażeni są na kopiowanie.
Podstawowym celem znaków towarowych jest wskazanie na źródło pochodzenia towaru lub usługi. Jeśli nasz znak będzie zbyt podobny do oznaczenia, jakim posługuje się konkurencja, to istnieje ryzyko, że wprowadzi to w błąd potencjalnego klienta. W takim przypadku może on uznać, że istnieje jakiś związek między waszymi firmami. To jest właśnie sytuacja niepożądana i często stanowi czyn nieuczciwej konkurencji.
Nadmierne przybliżanie się do rozpoznawalnych znaków towarowych to sytuacja występująca na rynku często. Dużo łatwiej kopiować działania konkurencji niż wysilić się na kreatywność. Jeżeli jednak przedsiębiorca zadbał o swoją markę i zastrzegł ją w urzędzie patentowym, to może temu skutecznie przeciwdziałać.
Zobacz również:
Ile trwa rejestracja znaku towarowego?
Warto jednak w tym miejscu wskazać na często powtarzany mit. Duża część osób jest przekonanych, że wystarczy znak zarejestrować, aby skutecznie zmusić innych do zmiany nazwy. Oczywiście wszystko zależy od okoliczności sprawy, ale najczęściej nie jest to takie proste.
Jak korzystać ze znaku towarowego zgodnie z prawem?
Pierwszym wyjątkiem od zasady że tylko właściciel znaku może się nim posługiwać, jest wyczerpanie prawa do znaku towarowego.
Aby móc uczciwie posługiwać się cudzym znakiem, to wpierw musimy nabyć ten produkt. Musi być on wprowadzony przez producenta na teren Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EOG). Jeżeli wejdziemy w jego posiadania w sposób legalny to potem możemy posługiwać się jego znakiem towarowym do dalszej odsprzedaży. Warto tutaj podkreślić, iż EOG to nie pojęcie tożsame z Unią Europejską.
Tylko również tutaj są pewne ograniczenia. Takie korzystanie z cudzego znaku musi być zgodne z uczciwymi praktykami w przemyśle i handlu. Przykładowo wywieszenie ogromnego transparentu z logo producenta będzie przekroczeniem dozwolonego użytku, jeżeli chcesz sprzedać batonika Pawełek.
Co więcej, możliwość posługiwania się danym oznaczeniem jest ograniczona do konkretnego egzemplarza, który nabyliśmy. Czyli w razie konieczności będziemy musieli przed sądem udowodnienia, że faktycznie kupiliśmy ten towar w sposób legalny.
Granice wyczerpania prawa do znaku.
Tak jak napisałem, po wprowadzeniu produktu na rynek, właściciel traci nad nim władzę. Jednak są sytuacje, kiedy producent może sprzeciwić się dalszej dystrybucji jego towaru. Ma to miejsce wtedy, kiedy jakość produktu się zmieni bądź pogorszy się jego stan. Producent może również zakazać używania swojego znaku, jeżeli zagrożona będzie jego renoma.
Idealnym przykładem może być tutaj sprzedaż przeterminowanych lub utopionych w jeziorze batoników. Z jednej strony po ich zjedzeniu można by się rozchorować, a z drugiej wyglądają fatalnie.
Czy można umieszczać logo obsłużonych firm na swojej stronie?
Jeśli prowadzisz sklep internetowy, gdzie sprzedajesz towary legalnie wprowadzone do obrotu to nie powinieneś mieć problemu, o ile zachowujemy umiar. Chodzi tutaj o umieszczenie oznaczeń jedynie w celu informacyjnym. Łatwo przesadzić z ilością i rozmiarem znaków towarowych co może wprowadzić w błąd potencjalnego klienta. Jeżeli nadmiernie będziesz eksponował takie oznaczenia, klient może pomyśleć, że jesteś np. oficjalnym dystrybutorem danej marki.
Jednak kiedy decydujesz się na umieszczenie na swojej stronie oznaczeń firm, które obsłużyłeś, to tutaj mogą się pojawić problemy. O ile z samą nazwą słowną nie będzie kłopotu, to inaczej wygląda sprawa z kwestią grafiki. Co człowiek to inne podejście, ale niektóre firmy mogą nie chcieć, aby ich logo było umieszczane na Twojej stronie.
W szczególności dotyczy to znaków renomowanych. Pamiętaj, że siła ich ochrony prawnej jest zdecydowanie wyższa, niż nazwijmy to „zwykłych znaków”. W szczególności może się z ich strony pojawić zarzut, że dzięki wykorzystaniu ich oznaczeń czerpiesz nienależne korzyści. W takim przypadku nie ma nawet znaczenia, czy twoi klienci się pomylą czy nie.
Pamiętaj, że grzejąc się w cieple znaków renomowanych łatwo się sparzyć!
Prawo używacza uprzedniego.
Stosunkowo często dochodzi do sytuacji, że dwie lub więcej firm posługuje się tą samą nazwą. Przy czym jedna z nich posiada zarejestrowany znak towarowy i żąda od drugiego rebrandingu. Na pierwszy rzut oka sytuacja może się wydawać beznadziejna. Na szczęście ustawodawca przewidziała instytucję tzw. używacza uprzedniego.
Jeżeli chcesz z niej skorzystać, musisz spełnić łącznie kilka warunków:
Po pierwsze sporną nazwą musisz posługiwać się w sposób komercyjny, zanim konkurent ją zarejestrował. Koniecznie musisz posiadać na to twarde dowody jak ulotki reklamowe, archiwalne zrzuty ze strony internetowej czy oczywiście faktury VAT.
Po drugie, oznaczenie, którym się posługujesz, musi być używane w sposób poważny. Oznacza to, że pod daną nazwą faktycznie oferowałeś określone towary lub usługi.
Po trzecie skala Twojej działalności musi mieć charakter lokalny i być prowadzona w niewielkim rozmiarze. Przy czym brak tutaj jasnych wytycznych co kryje się pod pojęciem „lokalny charakter”. W jednym z wyroków Sąd wskazał, że lokalny charakter powinien być każdorazowo rozpatrywany indywidualnie, w zależności od okoliczności sprawy.
Po czwarte, znaku musimy używać w dobrej wierze. Oznacza to, że zwyczajnie nie byliśmy świadomi, iż posługując się danym oznaczeniem, naruszaliśmy czyjeś prawa. Na marginesie warto dodać, że zawsze przed wybraniem nazwy dla firmy powinniśmy zrobić analizę prawną marki. Więcej na ten temat dowiesz się z poniższego nagrania.
Podsumowanie.
Mogłoby się wydawać, że posiadanie zarejestrowanego znaku towarowego to swoisty monopol absolutny na nazwę. Jak pokazują powyższe przykłady, od każdej zasady znajdą się wyjątki. Jeśli znajdujesz się w sytuacji, gdzie nie jesteś pewien czy działasz w granicach prawa, czy już może zaczynasz je łamać - warto poradzić się rzecznika patentowego. Z pewnością zaoszczędzi Ci to wielu kłopotów.
(-)